Sint-Bernardus in Knokke-Heist, beter bekend als De Frères, bestaat dit jaar honderd jaar. Op zaterdag 19 september viert de school dat aan de Sportlaan 4. Over het feestprogramma staat meer in ons artikel over de feestnamiddag. De geschiedenis zelf reikt verder terug dan één dag barbecue.
De Broeders van de Heilige Franciscus Xaverius werden in 1839 in Brugge opgericht door de Nederlander Theodoor-Jacobus Rijken. Ze kozen Franciscus Xaverius als patroonheilige. Het internationale gezelschap werkte onder meer in Amerika, Groot-Brittannië, Afrika en België. In 1926 kwamen de Xaverianen vanuit Brugge naar Knokke.
Van zustersschool naar Sint-Bernardus
In 1915 hadden de Zusters van Onze-Lieve-Vrouw Ten Bunderen al een lagere jongensschool geopend in de Knokse Smedenstraat. Elf jaar later nam Broeder Bernard Gregson, algemeen overste van de Xaverianen, die school over. Dat gebeurde onder impuls van pastoor Leo Bonte. De naam werd Sint-Bernardus, naar de patroonheilige van Broeder Bernard. Het werd een vrije school met een lagere afdeling en een middelbare school van twee jaren.
De eerste broeders trokken in villa Patrijs in de Smedenstraat. Directeur Broeder Remi liet moderniseren tot een echte school met klassen en een sportzaal. Het leerlingenaantal steeg van 94 naar 196. In de jaren dertig en veertig bleef die groei sterk. In 1938-1939 vierden de Xaverianen hun eigen 100-jarig bestaan in de Sint-Margaretakerk, met een mis en een grote sportdag.
Oorlog, villa Lijsternest en eerste leken
Tussen 1939 en 1944 zaten vluchtelingen in de klassen. De gebouwen bleven grotendeels gespaard, maar de lessen vielen vaak stil. Toch telde de school in 1943 al 298 leerlingen. Door plaatsgebrek huurde Sint-Bernardus villa Lijsternest in de Smedenstraat voor het tweede en zelfs een derde middelbaar.
Pastoor Leo Bonte, die de school samen met Broeder Bernard had laten bloeien, stierf op 15 januari 1944. Op 20 november dat jaar ging het schooljaar na de bevrijding opnieuw open. Er was toen wel schade aan school en broederswoning. In datzelfde jaar kwamen de eerste lekenleerkrachten: Leopold Dewandel en Raymond De Groote.
Humaniora, gemengd onderwijs en nieuwe directies
Na de oorlog bleef de school groeien. In 1948 zaten er 233 leerlingen in de lagere school en 103 in de middelbare afdeling. Vanaf 1959 kon Latijn gevolgd worden. Tussen 1950 en 1970 kwamen Moderne en Klassieke Humaniora. Steeds meer leken gaven les naast de broeders.
Broeder Roger Demon was tot het einde van de jaren zeventig directeur in Knokke. Daarna leidde hij tot midden jaren negentig De Frères in Brugge, het Sint-Franciscus Xaveriusinstituut. In 1976 werd gemengd onderwijs ingevoerd. Er kwamen nieuwe leerplannen met het Vernieuwd Secundair Onderwijs.
Hugo Maene was heel kort directeur. In 1981 volgde Ghislain Desmet Broeder Roger Demon op. Later kwamen Marc Dewitte, Gert Maene, Philip Curvers, Bart Mommerency en Stefanie Vancauteren. Vancauteren is vandaag directeur van het Sint-Jozefslyceum én het Sint-Bernardusinstituut; Kristel D’haeninck is adjunct-directeur van Sint-Bernardus.
Sint-Bernardus is vandaag een compacte school aan de Sportlaan, met sterke leerlingenbegeleiding en een vast lerarenteam. De Frères blijven een begrip in Knokke-Heist. De historische schets hierboven komt uit het persdossier van leerkracht Dominiek Segaert van de Werkgroep 100 jaar SiBe.
