Het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge heeft er een bijzonder stuk bij. Het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) uit Leiden schonk vrijdag 25 september de zogenaamde gevangeniskopie van de Woordentas van Guido Gezelle aan Stad Brugge. Gedetineerden in de gevangenis van Gent schreven die kopie tussen 1900 en 1901 over. Ze wordt nu samen met het origineel bewaard.
De Woordentas is een taalkundige verzameling van 150.000 fiches en is erkend als Vlaams Topstuk. Gezelle en zijn netwerk van meer dan honderd verzamelaars uit heel Vlaanderen noteerden er volkstaalwoorden in, aangevuld met vergeten woorden uit oude Vlaamse boeken. De bibliotheek zette eerder al meer dan 3.000 brieven van Gezelle online.
“Dat deze immense bron integraal werd gekopieerd, getuigt van de grote waardering die men in de eerste helft van de twintigste eeuw had voor de wetenschappelijke waarde van Gezelles taalstudie en voor de figuur van Gezelle zelf”, zegt schepen van Cultuur Nico Blontrock.
In het geheim overgeschreven
In 1898 stelde Gezelle 100.000 fiches ter beschikking van het Woordenboek der Nederlandse Taal (WNT). Na zijn overlijden in 1899 wilde de Koninklijke Vlaamse Academie de Woordentas aankopen, maar Caesar Gezelle, die het familiearchief beheerde, verzette zich. De verzameling moest terug naar de familie.
Op 9 augustus 1900 besliste de Academie om de 100.000 fiches in het geheim te laten overschrijven. Gedetineerden in de gevangenis van Gent aan de Nieuwewandeling deden dat tegen 2,50 frank per duizend fiches. Rond 1901 was het werk af. De kopie belandde bij het WNT in Leiden. Het origineel ging in 1961 in bruikleen naar Leiden en keerde in 1999 terug naar het Guido Gezellearchief in Brugge, terwijl de gevangeniskopie in Leiden bleef.
Boodschappen van gevangenen
Onderzoekster Nienke Bakker ontdekte in Leiden dat de kopiisten persoonlijke notities hadden achtergelaten op de originele fiches. Ze vond minstens 65 fiches met zulke boodschappen, over eenzaamheid, frustratie en de zwaarte van het werk. Een van de gevangenen zat volgens zijn fiche een straf van 32 maanden en 6 dagen uit wegens smaad en laster aan het adres van de burgemeester.
Met de schenking liggen het origineel en de gevangeniskopie nu samen in het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge. Door de notities van de gedetineerden is de kopie ook een zeldzame getuigenis van het gevangenisleven rond 1900.
Meer nieuws uit Brugge? Volg Lokaal Nieuws Brugge op Facebook.
