Bredene en de havens van Oostende, Blankenberge en Zeebrugge behoren tot de plaatsen die het kwetsbaarst zijn voor overstromingen uit zee. Het waterplan voor de Brugse Polders bevat daarom verschillende maatregelen voor de kust en havengebieden. Ook verzilting, droogte en de afvoer van afvalwater krijgen bijzondere aandacht.
Het gaat om het Wateruitvoeringsprogramma 2023, dat op 5 juni 2023 werd goedgekeurd. Het document beschrijft de toestand en de toen geplande acties. Bij werken met een planning na 2023 moet de actuele stand nog afzonderlijk worden nagegaan.
Achterhaven Oostende blijft kwetsbare plek
De achterhaven van Oostende werd in het plan aangeduid als een zwakke schakel in de kustbescherming. Bij een zware stormvloed zou volgens de berekeningen ongeveer 4.000 hectare kunnen overstromen. In grote, laaggelegen gebieden zou het water 2 tot 2,5 meter hoog kunnen staan.
Extra bescherming voor Oostende en Bredene werd daarom noodzakelijk genoemd. Een van de onderzochte mogelijkheden was een stormvloedkering in de achterhaven. Het programma vermeldt niet welke beslissing daarover intussen is genomen.
Ook de havens van Blankenberge en Zeebrugge staan centraal. Rond de jachthaven van Blankenberge werd in 2022 een nieuwe stormmuur afgewerkt. Andere stormmuren moesten verder worden aangelegd. Voor Zeebrugge voorzag het programma onder meer een dijkmuur en een stormmuur rond de jachthaven. Die moeten omwonenden en het achterland beschermen tegen zware stormvloeden.
Het Masterplan Kustveiligheid moet de kust minstens tot 2050 beschermen. De maatregelen houden rekening met een zeespiegelstijging van 80 centimeter tegen 2100. Voor de langere termijn onderzoekt Kustvisie hoe de kust en het achterland beschermd kunnen worden bij een stijging tot drie meter.
Ook water uit het binnenland vormt een risico
Niet alleen de zee speelt een rol. De kustpolders voeren water traag af omdat het terrein weinig helt. Bovendien kan water alleen naar zee worden afgevoerd wanneer het zeepeil dat toelaat. Daardoor blijft een volledige garantie op droge voeten onmogelijk.
Vooral Bredene vraagt volgens het programma bescherming tegen water uit twee richtingen: vanuit zee en vanuit het binnenland. Aan de Noordede werd daarom een bedijking aangelegd om de Nukkerwijk beter te beschermen. Nieuwe terugslagkleppen aan het Maertensas moeten verhinderen dat zeewater landinwaarts stroomt.
Ook de uitwateringsconstructie van de Blankenbergse Vaart vertoonde structurele gebreken. Omdat een renovatie duur zou uitvallen, werd een volledig nieuwe constructie onderzocht. Tijdens zulke werken zijn noodpompen nodig om het polderwater te blijven afvoeren.
Droogte brengt zout water dichterbij
De kust en havengebieden kampen tegelijk met een tegengesteld probleem. Tijdens lange droge periodes komt ondiep zout grondwater plaatselijk dichter bij de oppervlakte. Dat verhoogt het zoutgehalte in polderwaterlopen en kanalen.
Sensoren volgen daarom voortdurend de verzilting in de Oudlandpolder. Met die gegevens kunnen waterbeheerders bepalen wanneer ze water moeten binnenlaten of lozen. Stuwen en inlaatconstructies moeten bovendien helpen om meer zoet water vast te houden.
Ook de duinen zijn belangrijk. Regenwater moet daar zoveel mogelijk in de bodem kunnen dringen, in plaats van snel naar zee te stromen. Verstedelijking, klimaatverandering en zeespiegelstijging zetten de zoetwatervoorraden onder druk.
In Zeebrugge werden daarom projecten voorzien om verharding weg te nemen en regenwater beter op te vangen. Het Marktplein en de voormalige Knapenkazerne werden in het programma genoemd als locaties voor meer groen, infiltratiegrachten en een wadi.
Afvalwater blijft werkpunt
In het volledige bekken was eind 2022 ongeveer 87,9 procent van het afvalwater gezuiverd. Ongeveer vier procent van het afvalwater van inwoners zou niet op een waterzuiveringsstation worden aangesloten. Vooral in de Oudlandpolder en Zwinpolder waren nog veel individuele behandelingsinstallaties voor afvalwater nodig.
Voor Blankenberge, Wenduine, Nieuwmunster en de campingzone Haerendijcke speelt nog een ander probleem. Hun afvalwater wordt via pompstation Drijfstraat en een persleiding van ongeveer zes kilometer naar Brugge gebracht. Die leiding verkeerde volgens het programma in slechte staat en brak in 2021. Een aparte zuiveringsinstallatie bij Blankenberge bleek veel duurder, waardoor gekozen werd voor renovatie van de bestaande leiding.
Ook overstorten in Blankenberge, Oostende en Bredene hadden nog een negatieve invloed op de waterkwaliteit. Het afkoppelen van regenwater bij campings en andere grote toeristische voorzieningen moest de druk op de riolering helpen verminderen.
