De jarenlange band tussen Zespri en de haven van Zeebrugge is niet langer vanzelfsprekend. Acht jaar geleden klonk het nog als een stevig partnerschap, maar vandaag hangt er onzekerheid boven de kiwistroom uit Nieuw-Zeeland.
Volgens informatie waarover onze redactie beschikt, is de kans groot dat Zespri in de toekomst voor Vlissingen kiest. Het bedrijf bevestigt dat vandaag niet. Voor Belgian New Fruit Wharf, beter bekend als BNFW, zou dat betekenen dat er op termijn een nieuwe partner nodig is om het mogelijke verlies op te vangen.
Zeebrugge was jarenlang de draaischijf voor kiwi’s
Wie in de winkel een kiwi koopt met een Zespri-stickertje, koopt vaak fruit dat via Zeebrugge Europa binnenkwam. Het Nieuw-Zeelandse bedrijf verkoopt jaarlijks ongeveer 3 miljard kiwi’s in Europa. Een groot deel van die stroom liep jarenlang via de haven van Zeebrugge.
Zespri bouwde zijn Europese logistiek uit rond verschillende hubs. Zeebrugge speelde daarin een sleutelrol voor Centraal- en Noord-Europa. Voor Zuid-Europa waren er aparte toegangspoorten in Tarragona en Vado. Zo werd vermeden dat fruit eerst naar België kwam en daarna over grote afstanden met vrachtwagens naar het zuiden moest rijden.
De samenwerking met Zeebrugge gaat ver terug. Al sinds de jaren tachtig kwamen schepen met kiwi’s uit Nieuw-Zeeland naar de kusthaven. Eerst ging het vooral om volledig gekoelde schepen. Later kwamen daar steeds meer koelcontainers bij. Die houden de kiwi’s tijdens de lange reis in de juiste omstandigheden.
Mogelijke klap voor BNFW en havenarbeid
De onzekerheid raakt vooral BNFW. Het bedrijf bouwde door de jaren heen veel kennis op rond het lossen, opslaan, verpakken en verder verdelen van kiwi’s. Op piekmomenten werken bij BNFW tussen de 350 en 450 mensen, havenarbeiders inbegrepen.
Net daarom is een mogelijke overstap naar Vlissingen meer dan een gewone logistieke verschuiving. Het gaat om werk, expertise en een stuk havenidentiteit. Zeebrugge profileerde zich jarenlang als een belangrijke fruitpoort voor Europa. Als Zespri vertrekt of een groter deel van de trafiek elders onderbrengt, ontstaat er een gat dat niet zomaar gevuld is.
BNFW zou daarom al naar alternatieven kijken. Dat wordt voorlopig niet officieel bevestigd, maar het is logisch dat een bedrijf in zo’n positie vooruit moet denken. Een trafiek van deze schaal verliezen, vraagt een antwoord. Zeker in een haven waar continuïteit en volume cruciaal zijn.
Contract loopt richting eindfase
In 2018 werd de samenwerking tussen Zespri en BNFW nog met tien jaar verlengd. Toen klonk dat als een duidelijk signaal van vertrouwen in Zeebrugge. Vandaag ligt de situatie anders. De internationale fruitlogistiek verandert, havens concurreren scherper en grote spelers herbekijken hun routes.
Zespri blijft ondertussen groeien. Het bedrijf rekent niet alleen op Nieuw-Zeeland, maar ook op productie in Zuid-Europa, Korea en Japan. Naast de klassieke groene kiwi groeide vooral de gele SunGold uit tot een belangrijk product. Ook rode kiwi’s worden klaargemaakt voor de Europese markt.
Die groei maakt de logistieke keuzes van Zespri alleen maar belangrijker. Waar het fruit binnenkomt, bepaalt ook waar opslag, verpakking, transport en jobs terechtkomen.
Wat staat er op het spel voor Zeebrugge?
Voor Zeebrugge is de vraag eenvoudig maar zwaar: blijft de haven een hoofdrol spelen in de Europese kiwiketen, of schuift dat zwaartepunt op richting Nederland?
Een definitieve bevestiging is er vandaag niet. Maar de onzekerheid is er wel. En die onzekerheid alleen al volstaat om alarmbellen te doen afgaan bij wie de fruittrafiek in Zeebrugge van dichtbij volgt.
Als Zespri kiest voor Vlissingen, moet BNFW snel genoeg nieuwe volumes vinden om de impact op te vangen. Voor de haven van Zeebrugge wordt dit dus een dossier om nauw op te volgen. Niet omdat er morgen al iets verandert, wel omdat een jarenlange zekerheid plots minder zeker lijkt.
