In 1944 werd de Zwinstreek niet alleen getroffen door oorlog, maar ook letterlijk door water. In de polders rond het Zwin werden opzettelijk overstromingen veroorzaakt, met maandenlange gevolgen voor bewoners, landbouw en landschap.
Waarom de polders onder water gingen
Volgens een heemkundig relaas uit de streek maakten de Duitse bezetters in 1944 gebruik van zogenaamde militaire inundaties: het bewust onder water zetten van laaggelegen polders als onderdeel van de verdediging tegen een gevreesde geallieerde landing en tegen de oprukkende legers.
De eerste onderwaterzetting startte al in februari 1944. In september, wanneer de geallieerden West-Vlaanderen bereikten en het front rond het Leopoldkanaal en de Scheldemonding vastliep, werd de waterstand opnieuw opgedreven. Het hoogste peil werd rond 20 september bereikt en bleef volgens de bron meer dan twee maanden aanhouden.
Dorpen als eilanden
In de Zwinstreek bleven verschillende woonkernen op hogere gronden net boven het water uitsteken. In de bron worden onder meer Westkapelle, Oostkerke, Ramskapelle, Moerkerke, Dudzele en St.-Anna-ter-Muiden genoemd, net als de woonterp Koudekerke (Heist). Waar de poldervlakte veranderde in een watervlakte, werden zulke dorpen tijdelijke ‘eilanden’ in een nat landschap.
Schade, muggen en verloren oogst
De overstromingen hadden ook zonder directe gevechten een zware impact op het dagelijks leven. Het polderwater kon niet meer normaal afvloeien, landbouwpercelen bleven drassig en een deel van de oogst ging verloren. De bron beschrijft bovendien hoe bewoners in de zomer van 1944 te maken kregen met grote muggenzwermen boven het natte land.
Een landschap dat veranderde
Toen het water uiteindelijk wegtrok, bleek hoe ingrijpend de gevolgen waren. Doordat er ook brak zeewater werd binnengeleid, stierven hagen en bomen af en bleef er een zoutige laag achter op akkers en weiden. De bron stelt dat het tot 1946 duurde voor het leven opnieuw min of meer normaal werd, maar dat het plantenbestand en het uitzicht van de polders drastisch veranderden.
Waarom dit verhaal vandaag nog telt
Dit is geen verhaal van één slag of één frontlijn. Het gaat over een streek die maandenlang in de greep zat van water en oorlog tegelijk. In de Zwinstreek werd een strategische beslissing voelbaar tot op het niveau van boerderijen, dorpswegen en het landschap zelf. Dat maakt het precies een Verhaal van hier: grote geschiedenis die sporen nalaat in kleine plaatsen.
HEY Kenniscentrum – De overstromingen in de Zwinstreek 1944
