De Oude Molen Knokke stond niet altijd in Het Zoute. De houten molen begon zijn leven in 1858 in Knokke-Dorp, vlak bij de Sint-Margarethakerk, en kreeg pas veel later zijn huidige plek in de Boslaan.
Dat maakt van de Oude Molen meer dan een opvallend decorstuk tussen de villa’s. Het is een zeldzaam overblijfsel van een ouder Knokke, uit de tijd dat het dorp nog draaide op landbouw, ambacht en dagelijkse voorzieningen voor de eigen inwoners, lang voor de kustgemeente uitgroeide tot de mondaine badplaats die we vandaag kennen.
Van graanmolen in het dorp
Volgens de erfgoedfiche werd de molen in 1858 gebouwd door bakker C. Lievens op de kruising van de Koningslaan en het Pastoor Opdedrinckplein, op ongeveer honderd meter van de kerk. De molen werkte als graanmolen en hoorde dus bij het gewone dorpsleven van toen.
Zelfs dat leven kende zijn kwetsbaarheid. In maart 1886 rukte een storm de as en wieken uit de molen. De schade werd hersteld, maar de molen bleef niet eindeloos in gebruik. Rond 1902 stopte de werking en begon het verval.
Bijna verdwenen door de groei van Knokke
Net dat verval maakt het verhaal vandaag interessant. In de jaren 1920 kwamen er acties om de molen te bewaren, niet omdat hij nog volop draaide, maar omdat hij landschappelijk belangrijk was geworden. Intussen veranderde Knokke snel. De aanleg van het eerste station zette druk op de oude locatie en dreigde het restant van de molen definitief te doen verdwijnen.
In 1932 volgde daarom een reddingsoperatie. De vervallen molen werd afgebroken en overgebracht naar de tuin van een villa in de Boslaan in Het Zoute. Daar werd hij opnieuw opgebouwd als siermolen op een privédomein. Van het oude draaiende werk keerden alleen de as met de wieken en het bovenwiel terug.
Een molen met een tweede leven
De molen die vandaag zichtbaar is, is dus niet langer de volledig werkende dorpsmolen van vroeger. Toch bleef het silhouet bewaard, en precies dat maakt hem zo sprekend. Hij toont hoe een gebruiksgebouw uit een landelijk Knokke zich moest aanpassen aan een nieuwe omgeving waarin villa’s, lanen en kusttoerisme het uitzicht begonnen te bepalen.
Later kreeg de molen nog nieuwe ingrepen. In 1974 werden de houten askop en roeden vervangen door ijzeren onderdelen uit Gistel. In 2008 kwamen er opnieuw werken aan de beplanking en het hekwerk. Zo bleef de molen zichtbaar aanwezig, ook al veranderde zijn functie al lang geleden.
Waarom dit kleine monument blijft spreken
De Oude Molen bewaart iets wat in Knokke intussen grotendeels verdwenen is: de herinnering aan het dorp van vóór de grote uitbouw van Het Zoute en de badplaatscultuur. Hij begon als werktuig voor meelproductie, overleefde stormschade en verval, en werd uiteindelijk gered omdat mensen vonden dat het landschap er armer zonder zou zijn.
Wie hem vandaag in de Boslaan ziet staan, kijkt dus niet alleen naar een molen. Het is ook een stuk verhuisde dorpsgeschiedenis, letterlijk opgetild uit het oude Knokke en opnieuw neergezet in een andere versie van dezelfde gemeente. Misschien is dat precies waarom hij blijft opvallen: omdat hij herinnert aan een Knokke dat nog niet helemaal verdwenen is.
